Pišu: Jovana Vukosavljević i Dunja Savić
U februaru 2026. godine grupa dram objavila je treći studijski album pod nazivom Oštro koji potpisuje izdavačka kuća Kontra Rights. Deset pesama snimano je tokom 2025. godine, a rad članova benda, ali i producenta (Saša Janković) i miks majstora (Jovan Antić) rezultirao je nešto drugačijim muzičkim izrazom u odnosu na prethodna ostvarenja. Iako bi žanrovska odrednica bila najbliža onome kako i sami članovi sebe deklarišu – indi-gas sa različitim elementima roka i elektronske muzike osamdesetih godina – promene u načinu rada sa materijalom nose ʻagresivnijiʼ i siroviji zvuk. Novi muzički identitet teško je odvojiti od lokalnog konteksta u kome album nastaje, obeleženog društvenom-političkom nestabilnošću i pojačanom generacijskom artikulacijom nezadovoljstva. Ipak, umesto direktne kritike, bend bira posredniji pristup: spoljašnji pritisci prelamaju se kroz unutrašnja, često ambivalentna stanja subjekta.
U tematskom fokusu albuma nalaze se, između ostalog, emocionalna distanca, otuđenost, izolacija, kriza identiteta, ali i šire pitanje pozicioniranja pojedinca unutar savremenog društvenog okvira. Na formalnom planu, album se razvija od inicijalno naglašenog, buntovnog zvuka ka razuđenoj mapi afektivnih stanja: od napetosti i besa koje donosi ,,Beograd”, preko emotivne utrnulosti i indiferentnosti u pesmi ,,Vampir”, do izraženog osećaja rascepa u finalnoj numeri ,,Raskorak”. Završni utisak nije katarzičan – naprotiv, odsustvo razrešenja i stabilne pozicije subjekta čini jednu od njegovih ključnih odlika. Tekstualni sloj dodatno produbljuje tu otvorenost značenja: fragmentarnost, izostanak linearne narativnosti i oslanjanje na sugestivne, često distancirane slike proizvode efekat semantičke nestabilnosti. U tom kontekstu, posebno je zanimljiv odnos između muzike i teksta, koji povremeno funkcionišu u diskrepanciji: zvučni sloj može ublažiti ili pojačati značenje teksta, ali ga retko jednoznačno potvrđuje. Upravo ta napetost između različitih slojeva doprinosi kompleksnosti albuma i ostavlja prostor za višestruka čitanja.
Tako i naslov Oštro funkcioniše dvostruko: upućuje na tvrđi i direktniji zvuk, ali i na gest otpora i samoodbrane. Iako dominiraju uglavnom jednostavna melodijska, harmonska i formalna rešenja, oštrina se posebno ogleda u, sa jedne strane, snažnim, povremeno grubim gitarskim deonicama i ekspresivnim vokalima, kao i u, sa druge strane, energičnoj ritam sekciji – linija basa jasno artikuliše harmonski tok, dok preciznost i intenzitet bubnjarske deonice možda i najviše odgovaraju samom nazivu albuma.
Ali, šta je još oštro u ovoj zvučnoj slici? Definitivno, deveta pesma – „Oštri zubi”. Na izvestan način, ona se može tumačiti kao kulminacija u kojoj glavni akter odlučuje da ʻpokaže zubeʼ, da ʻzarežiʼ i suoči se sa prožimajućim temama albuma: nepomirenošću i zapitanošću oko toga šta je i gde je istina, kako se do nje dolazi, koji je pravi put, gde je sigurno mesto, jesmo li dovoljno dobri sebi i drugima, da li da odemo ili ostanemo.
Imaginarni protagonista ovu priču započinje u prestonici, o kojoj peva kroz krik bola i nostalgije za njenim nekadašnjim izgledom. U istom tom gotovo personifikovanom Beogradu odigrava se borba zbog koje „vazduh miriše na ludilo”. Saradnja sa Marčelom na istoimenoj numeri izdvaja je kao jednu od najupečatljivih – spoj repa i roka nosi moćnu poruku i mapira značajan istorijski i politički trenutak savremenog srpskog društva.
Međutim, iza izražene oštrine koja se nameće u prvom planu, naziru se melodičnost, melanholični ton i povremeno sanjiva atmosfera, suptilno ukazujući na krhkost ljudskog bića. Kontrast koji prožima zvuk prisutan je i u vizuelnom rešenju omota (Nina Bunjevac) – simbolički, on je artikulisan kroz zube obuhvaćene metalnom konstrukcijom – nadogradnjom koja je oblikovana kroz iskustvo i kontekst – ispod koje se krije nežnija i osetljivija čovekova priroda. Pesme „Vampir”, „Mrtva devojka”, „Poseban, prosečan, slobodan” i „Manijak” nose intimniji i ličniji predznak, najpre zbog tematizacije romantičnih muško-ženskih odnosa, no, ostavljaju prostor i za drugačije interpretacije. Isto tako, na osnovu prisutnosti ljubavne tematike, pomenute numere koketiraju sa prethodna dva albuma. „Mrtva devojka”, na primer, posebno je interesantna zbog dihotomije: tragičan tekst otpevan je na radosnu i pokretljivu muziku, što asocira na slično rešenje u pesmi „Last kiss” Vejna Kokrana, odnosno Pearl Jam-a.
„Ada Bojana” i „Dubrovnik” funkcionišu kao svojevrsni dvojnik unutar albuma: isti muzički materijal pojavljuje se u dve verzije, prvi put kao vokalno-instrumentalna, a drugi put kao instrumentalna numera. U tom smislu, ostaje otvoreno pitanje na koji način ova odluka doprinosi dramaturgiji celine. U kontekstu albuma koji gradi ambijent urbanog nemira i ambivalentnih emocija, ovaj duplirani materijal može da se tumači kao pokušaj izlaska ili predaha, ali istovremeno deluje i kao nedovoljno razrađen potez. Umesto da otvori novi zvučni prostor, instrumental se zadržava u već poznatom, što delimično umanjuje njegov potencijalni efekat.
U celini, Oštro funkcioniše kao emotivno i zvučno meandriranje kroz unutrašnje i spoljašnje rascepe. Njegova snaga leži u spoju introspektivnog i društveno refleksivnog sloja, kao i u stalnoj tenziji između oštrog i melanholičnog izraza. Svakako, ovim albumom dram je pokazao svoje novo lice i otvorenost ka različitim muzičkim rešenjima. Izdanje je dostupno na digitalnim platformama: Apple music, Spotify, Deezer, YouTube Music, YouTube i Amazon Music. Nedavno je objavljen spot za pesmu „Manijak”, a 25. aprila u Zappa Barci, publika će imati priliku da Oštro doživi uživo — tamo gde njegova napetost najviše dolazi do izražaja.
Jovana Vukosavljević i Dunja Savić su doktorantkinje i istraživačice pri Katedri za muzikologiju Fakulteta muzičke umetnosti u Beogradu. Jovana se bavi filozofijom i estetikom muzike, kao i studijama popularne muzike i kulture, dok Dunja povezuje istraživački rad i muzičku kritiku.